Ruồi có thể đóng vai trò truyền ASF vào trang trại

24/07/2019

Về lý thuyết, lợn có thể bị nhiễm virut sốt lợn châu Phi khi ăn phải ruồi bị nhiễm bệnh. Các nhà nghiên cứu Đan Mạch đã đưa ra kết luận đó trên cơ sở các thử nghiệm với loài ruồi chuồng trại (stable flies) có tên khoa học là Stomoxys calcitrans

Loài  ruồi Stomoxys calcitrans – Ruồi chuồng trại (stable fly), đã được sử dụng trong nghiên cứu này. Ảnh: Shutterstock

Kết quả này có thể giải thích cho sự bùng phát ASF vào mùa hè tại các trang trại vốn có chế độ áp dụng an toàn sinh học cao, thí dụ như ở các quốc gia Baltic.

Tiến sĩ Rene Bødker đã làm việc trên các trang trại nuôi lợn ở các quốc gia Baltic và các quốc gia khác ở Đông Âu  đã bị nhiễm ASF. Kết hợp với Viện Thú y Quốc gia (National Veterinary Institute) và Đại học Kỹ thuật Đan Mạch (Technical University of Denmark) trong một thời gian dài, ông đã cố gắng tìm ra phương thức có các yếu tố ảnh hưởng đến sự lây nhiễm giữa các đàn lợn, để tư đó các trại lợn chưa bị nhiễm bệnh tìm cách phòng tránh. Điều được biết là ASF lây lan giữa các con lợn qua tiếp xúc hoặc nếu lợn ăn phải thức ăn bị nhiễm bệnh.

Trong quá trình nghiên cứu, liệu ruồi liệu có vai trò gì không trong việc truyền bệnh này - đã hấp dẫn nhà khoa học này. Ông nói, các trang trại chăn nuôi ở các nước vùng Baltic có độ an toàn sinh học rất cao – và nhiều trại còn cao hơn các trang trại ví dụ như ở Đan Mạch. Các trang trại được đóng kín  với một hàng rào bao quanh. Không có xe tải chở động vật, thức ăn… được cho phép thâm nhập. Gần đây, một số trại còn lắp đặt cả các thiết bị lọc ruồi trong hệ thống thông gió để tránh đưa ruồi bị nhiễm ASF vào. Nhưng các trại đó vẫn bị nhiễm. Ruồi rất khó để đuổi chúng ra khỏi chuồng. Một hiện tượng cho thấy ruồi bị nhiễm ASF là một nguồn truyền bệnh, đó là tỷ lệ nhiễm bệnh AFS cao hơn nhiều trong những tháng hè.

Bùng phát bệnh dường như xảy ra bất ngờ ở các trang trại vốn có chế độ an toàn sinh học tốt. Và điều này cung cấp thêm lý do để Tiến sĩ Bødker nghi ngờ về ảnh hưởng của ruồi. Ông nói, ở tất cả các quốc gia đã được nghiên cứu, người ta bắt gặp những đàn lợn rừng bị nhiễm ASF bên ngoài các trang trại lợn đóng kín. Các nhóm khác nhau của lợn rừng bị nhiễm bệnh do chúng tiếp xúc trực tiếp. Loài “ruồi cắn – Biting fly) cũng được coi là có vai trò. Tuy nhiên, loài này không có khu vực sinh sống rộng lớn. (Ghi chú của người dịch: Loài ruồi cắn khá đa dạng, như ruồi hươu – ngựa (Tabanidae), ruồi chuồng vật nuôi (Stomoxys calcitrans), ruồi đen (BLACK FLIES - Simuliidae)

 

Ruồi được nhốt đang ăn máu bị nhiễm ASF. Ảnh: Ann Sofie Olesen

Ruồi như trục truyền bệnh cơ học

Loại ruồi ngựa ăn máu (Blood-feeding horse flies - thuộc  họ Tabanidae) được biết đến với cái gọi là “trục cơ học - mechanical vectors” đối với mầm bệnh virus. Những con ruồi này sống trong môi trường sống bán thủy sinh bên ngoài các trang trại, nơi chúng có thể tiếp xúc với lợn rừng bị nhiễm ASF trước khi vào chuồng nuôi lợn nhà.

Loại ruồi này thường không sống và sinh sản trong chuồng lợn nhà. Tuy nhiên, những con ruồi này to lớn nên khiến lợn đuổi hoặc vô tình ăn phải nếu lọt vào chuồng. Đây có thể là một cách bệnh có thể lây lan từ lợn rừng sang đàn gia súc và nó cũng có thể giải thích sự bùng phát lớn ở châu Âu trong những tháng mùa hè.

Để kiểm tra giả thuyết đó, Tiến sĩ Bødker và các đồng nghiệp của ông tại trường đại học nói trên đã thử nghiệm truyền ASF cho lợn bằng cách cho chúng ăn ruồi trước đó được nuôi bằng máu của những con lợn bị nhiễm ASF.

Gây nhiễm bằng cách ăn loại  “ruồi chuồng trại” bị nhiễm ASF

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng loài “ruồi chuồng trại” (Stomoxys calcitrans) nhỏ con hơn, vốn dễ bắt và cho ăn  để thử nghiệm mô hình cho ruồi ăn máu. Thí nghiệm cho thấy lợn dễ dàng bị nhiễm ASF khi cho ăn ruồi được nuôi bằng máu chứa ASF. Thí nghiệm được tiến hành trên 3 nhóm, mỗi nhóm có 4 con lợn.

• Nhóm 1: Lợn được bơm vào miệng 1 ml máu tăng cường, với liều 5 log10TCID50. Đây là nhóm đối chứng tích cực;

• Nhóm 2: Lợn được bơm vào miệng 20 con ruồi đã được làm đồng nhất (homogenised flies), với liều 5.1-5.3 log10TCID50.

• Nhóm 3: Lợn được cho ăn bánh mềm chứa 20 con ruồi còn nguyên vẹn;

Kết quả cho thấy:

3 con lợn ở nhóm 1 thể hiện các dấu hiệu lâm sàng khác nhau của  bệnh ASF (sốt, chán ăn, trầm cảm, co giật, nôn mửa) từ ngày 6 đến 17. Các con lọn này đã bị “cho chết” vào ngày 9, 15 và 17 sau khi tiêm. Chúng cũng hiển thị DNA của ASF trong máu. Còn con thứ 4 khỏe mạnh về lâm sàng, nhưng DNA của virus ASV cũng được phát hiện trong máu nó.

 

René Bødker đang làm trống một cái bẫy ruồi tại một khu mộ ASF ở Baltics. Ảnh: René Bødker

7 con của nhóm 2 và 3 thể hiện dấu hiệu lâm sàng mắc bệnh ASF từ ngày 5-6 hoặc 11-13. Chúng cũng đã được “cho chết” vào ngày 7 và 12-14, tương ứng. Chúng cũng có DNA của virus và ASF truyền nhiễm trong mẫu máu và huyết thanh.

Chỉ có một con lợn duy nhất trong 2 nhóm này không có dấu hiệu lâm sàng cũng như không chứa DNA của virus ASF trong máu sau thử nghiệm. Đã không phát hiện được kháng thể chống ASF trong huyết thanh từ bất kỳ con nào trong số 12 con lợn thí nghiệm. Trong mỗi nhóm, thời gian bị nhiễm bệnh bị chậm lại ở một số lợn, cho thấy chỉ 25% (nhóm 1) và 50% (nhóm 2 và 3) số lợn bị nhiễm do nuốt phải virus. Những con lợn bị nhiễm còn lại rất có thể lây từ các con khác đã bị bệnh trước qua tiếp xúc.

Liều lượng, ruồi  và khoảng cách

Theo nghiên cứu cũ hơn trong lĩnh vực này, một con ruồi có thể mang theo lượng 3,8-4,0 log10TCID50, tương ứng với liều truyền nhiễm qua cách bơm vào miệng, khi tính đến lượng mà ruồi S. calcitrans tiêu thụ, cắn một con lợn truyền nhiễm ASFv với hiệu giá máu 5,8 log10TCID50.  Những con lợn yếu có thể bị nhiễm với liều thấp hơn. Ruồi Tabanidae có thể mang lượng máu cao gấp năm lần so với loài “ruồi chuồng trại”, chứng tỏ nguy cơ cao hơn đối với lợn.

Tiến sĩ Bødker và nhóm của ông cho rằng không có khả năng ăn phải loại ruồi được nuôi bằng máu là con đường phổ biến để truyền ASF giữa lợn rừng hoặc giữa lợn nhà nuôi trong chuồng. Tuy nhiên, theo họ thì kết quả đã chỉ ra rằng loài ruồi chuồng trại Stomoxys có thể là con đường truyền bệnh trong khoảng cách ngắn, trong khi loài  ruồi lớn hơn, như Tabanidae, có thể giải thích một số thí dụ về truyền ASF trong khoảng cách dài hơn (ví dụ từ lợn rừng vào trang trại).

 

Ruồi được cho ăn trên một con lợn được gây mê (sedated). Ảnh: Ann Sofie Olesen

Một kết quả thí nghiệm - không phải trong thực tế

Nhận xét về kết quả, Tiến sĩ Bødker nói, “lợn có thể bị nhiễm bệnh bằng cách cho ăn ruồi bị nhiễm ASF trong phòng thí nghiệm, không có nghĩa là điều này dễ dàng xảy ra ở đàn lợn nuôi trong chuồng. Con đường lây nhiễm bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố trong môi trường trang trại và có lẽ điều này giải thích sự lây lan không giống nhau được thấy giữa ở các đàn lợn tại các quốc gia có dịch ASF. Vậy nên các nghiên cứu mới là cần thiết để hiểu đầy đủ hơn về con đường lây nhiễm giữa các đàn lợn”.

“Tất nhiên cũng có thể có những con đường lây ASF - khác. Tuy nhiên chúng ta cần nhiều nghiên cứu hơn để tìm ra các con đường chính. Cho đến khi chúng ta có một loại vắc-xin, mà hiện nay không có, thì cái gì gây tốn kém cho các nhà chăn nuôi, chúng ta có thể giải quyết nó bằng các sáng kiến ​​quản lý khác ít tốn kém hơn, và điều này cần được ưu tiên. Đối với một số đàn lợn lớn, ví dụ như ở các nước Baltic và Đông Âu, nơi có những đàn lợn rừng bao quanh đàn lợn nhà, ta phải xem xét liệu ta có nên đầu tư để xua đuổi ruồi ra khỏi chuồng hay không”.

Ông kết luận, với sự xâm phạm của các loài động vật mới hoặc cũ - như lợn rừng, nguy cơ gia tăng cũng xảy ra đối với ngành chăn nuôi bị phơi nhiễm với các bệnh nguy hiểm và tốn kém. Đây là lý do tại sao ngành công nghiệp lợn Đan Mạch và chính quyền Đan Mạch quyết định xây dựng một hàng rào cạnh biên giới Đức / Đan Mạch để ngăn chặn lợn rừng. Nếu chúng ta tránh được con lợn rừng, chúng ta cũng sẽ tránh được những con ruồi bị nhiễm ASF.

Virus ASF có thể sống sót qua ba ngày ở cơ thể của  loại “ruồi chuồng trại”

Một nghiên cứu khác của các nhà nghiên cứu Đan Mạch, được công bố trên tạp chí Vi sinh thú y (Veterinary Microbiology), đã nghiên cứu vai trò của loại ruồi chuồng trại  trong việc lây truyền ASF. Các bộ phận khác nhau của thân thể con ruồi được phân tích về sự hiện diện của DNA virus và virus truyền nhiễm tại các thời điểm khác nhau sau khi được cho ăn máu từ một con lợn bị nhiễm ASF. Sử dụng kỹ thuật phân tích chuỗi polymarease  qPCR,  DNA của virus ASF có thể được phát hiện trong các bộ phận của ruồi trong ít nhất 12 giờ và lưu lại trong các mẫu đầu và cơ thể từ ruồi trong tối đa ba ngày sau khi cho ăn. Họ đã phát hiện virus truyền nhiễm trong các mẫu cơ thể ruồi được chuẩn bị vào lúc ba giờ và 12 giờ sau khi cho ăn. Sự hiện diện của ASF truyền nhiễm ở những con ruồi chuồng trại  sau khi ăn máu nhiễm vi rút (viraemia blood),điều đó có nghĩa là những con ruồi này có khả năng vận chuyển virus truyền nhiễm.

 

Võ Văn Sự dịch từ: pigprogress.net. Jul 15, 2019. Flies can play a role in transmitting ASF into farms. https://www.pigprogress.net/Health/Articles/2019/7/Flies-can-playa-role-in-transmittingASF-into-farms-450328E/

Ghi chú của người dịch:

Bài này do phóng viên Anja Pernille Jacobsen của trang “Pig Progress” theo kết quả nghiên cứu của Ann Sofie Olesen, Louise Lohse, Mette Frimodt Hansen, Anette Boklund, Tariq Halasa, Graham J. Belsham, Thomas Bruun Rasmussen, Anette Bøtner và René Bødker (Tất cả các tác gia này đều thuộc Học viện Kỹ thuật Quốc gia Kongens Lyngby, Đan Mạch) có tên là “ Infection of pigs with African swine fever virus via ingestion of stable flies (Stomoxys calcitrans) năm 2018 và được đăng tải trên tạp chí  “Các bệnh xuyên biên giới và mới nổi - Transboundary and Emerging Diseases”. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/tbed.12918

 

Bảng tin giá cả thị trường

Đang cập nhật



Bảng tin xuất bán con giống

Đang cập nhật


Tìm kiếm tài liệu chăn nuôi